• latw-134-1
    Bronz ayna (Vedat Nedim Tör Müzesi'nin izni ile.)

Bronz ayna

Dönem
MÖ 5.yy başları?, Geç Lidya (Pers)
Müze
İstanbul Arkeoloji Müzeleri, 4572
Envanter No.
4572
Sardeis CATNUM
Uninv. IAM 4572
Malzeme
Tunç/Bakır alaşımı
Eserin Türü
Madeni Eser
Metal Eserin Türü
Kosmetik veya Ameliyat Alet
Yerleşim
Sardis
Alan (Sektör)
Nec
Açma
Tomb 213
Locus
Tomb 213 Contents
Tanım
Büyük bronz ayna. Her iki tarafında yansıtıcı yüzeye sahip, yuvarlak disk şeklinde ayna. Yüzeyler hafif dış bükey olduklarından dolayı görüntüleri olduklarından daha küçük yansıtıyordu. Bordür geometrik şekillerde bezenmiştir (bir tarafta, örgü ve üçgenler; diğer tarafta, örgü ve meander). Aynanın kenarları küçük çivilerle tutturulan boncuklarla çevrili; çoğu boncuk eksik olduğu için çiviler görünür vaziyettedir. Kulp, buzağı başı şeklinde sonlanır ve sırt sırta vermiş iki at protomuyla bezenmiş ayrı bir kenetle ayna diskine tutturulmuştur. Kulp, farklı metallerden birbirini takip eden sırada dizilmiş halkaların birleştirilmesiyle oluşturulmuş (Butler: “tunç, demir ve gümüş;” Oliver: “belki gümüş veya antimon”). Disk çapı 0.215 m; ayna uzunluğu 0.355 m.
Yorum
1911 yılında Butler tarafından yürütülen Sardeis kazılarında, Mezar 213'te bulunmuştur. Bu mezarda ayrıca altın çıngırak No. 135, bir başka bronz ayna, gümüş bir Akhaimenid kase (IAM 9740), başka bir gümüş kase, piramidal, altın kakmalı bir damga mühür (IAM 4522), iki altın yüzük (IAM 4548, 4550), altın bir zincir, akik boncuklar (IAM 4571), pişmiş toprak bir “ampulla”, pişmiş toprak bir kandil ve yedi adet taş alabastron bulunmuştur. Buzağı başı şeklinde sonlanan bir kulp ve hayvan figürleriyle tutturulmuş yuvarlak "işlevsel kısım"dan meydana gelen formu, Lidya Hazinesi'nde yer alan bronz buhurdanı (No. 173 ) anımsatır. Buzağı başı şeklindeki uç süsleri, Anadolu'da Akhaimenid Dönemi metal işçiliğinde yaygın bir uygulamadır (cf. No. 192, 193). At protomları, Pasargadae ve Persepolis gibi İran şehirlerinde bulunan sütun impostlarıyla karşılaştırılmış ve söz konusu motifin Akhaimenid tip olduğu anlaşılmıştır.
Ek yazı
Baughan, “Lidya Gömü Gelenekleri”
Kaynakça
Butler 1922, 84, ill. 82; Oliver 1971; Dusinberre 2003, 151-2, Şek. 58.
Yazar
NDC